جمعه, 03 خرداد 1398
اخبار استان قم پر بیننده ترین
تاریخ انتشار :يكشنبه ، 29 بهمن 1391 ، 00:00
تعداد بازدید :10394
چاپپست الكترونيكيپي دي اف
شهید مطهری نکات ابهام «اصول فلسفه» را باز کرد
ریيس انجمن كلام اسلامي حوزه گفت: در باب اندیشه‌های فلسفی شهید مطهری بی‌تردید می‌توان گفت؛ ایشان یکی از فیلسوفان دهه‌های اخیر کشور ماست و کسی که با آثار علمی ایشان آشنا باشد، هیچ تردیدی ندارد که ایشان سهم مهمی هم در تدوین‌های فلسفه روزآمد در عصر حاضر و هم در ترویج اندیشه فلسفه داشته است.

به گزارش شبکه خبری قم به نقل از دبیرخانه «همایش بین المللی اندیشه های فلسفی استاد شهید مرتضی مطهری»؛ حجت الاسلام و المسلمين محمدتقي سبحاني درگفت‌وگو با خبرنگاران درباره «جایگاه شهید مطهری در فلسفه اسلامی» افزود: به گمان این بخش دوم در دوره جدید بیشتر بارز و نمودار شده است و وجه دوم منظورم آن بعد ترویجی فلسفه می باشد.

وی افزود: بسیاری از کسانی که در دوره جدید به فلسفه اسلامی روی آورده اند و تعلیم و تعلم فلسفی را پیشه کرده اند تا حدود زیادی به نگاه ایشان و ادبیات فلسفه ایشان وابسته بوده اند. اما در کنار این بعد ترویجی و تبیینی در فسلفه، ایشان صاحب اندیشه های نو یا تقریرهای نو از اندیشه های فلسفی هم هستند که شاید این بخش کمتر مورد مطالعه قرار گرفته و درآثار محققان ما نمود جدی نداشته است؛ دلیلش هم این است که آثار ایشان – آثار بکر و خلاق ایشان – بیشتر در قالب  گفتارها و سخنرانی ها بوده و نیازمند یک بازنگری و مطالعه جدید است تا این ابتکارات و نوآوی های فلسفی نیز کشف و استخراج شود.

سبحانی خاطرنشان کرد: اندیشه فلسفی ایشان چند ویژگی دارد. قبل از هر چیز باید بدانیم که ایشان در مکتب فلسفه استاد خودش مرحوم علامه طباطبایی (ره) می اندیشد و به یک معنا تلاش می کند از آن چارچوب عدول نکند؛ اگر قرار باشد ما تاریخ فلسفه صدرایی را یک دوره بندی کنیم؛ بی گمان یکی از تحولات جدید در این مدرسه فلسفی را باید به علامه طباطبایی (ره) نسبت داد، چون خودش جای بحث دیگری دارد و ایشان هم در تقریر قواعد فلسفی و هم در تدوین و تنظیم مجدد فلسفه صدرایی و هم در تطبیق و مقایسه این فلسفه با مسایل و قضایای مختلف نقش بسیاری داشته است.

وی گفت: شهید مطهری هم همین چارچوب و همین سبک و سیاق را ادامه داده است. به یک بنا می شود گفت که اندیشه های فلسفی ایشان شرح و بسطی است از آرا و اندیشه های علامه طباطبایی (ره) است؛ پس ما نباید شهید مطهری را بدون پس زمینه های اندیشه های علمی و فلسفی مرحوم علامه طباطبایی (ره) مورد بحث و گفت وگو قرار دهیم.

وی افزود: نکته دوم این است که شهید مطهری در پالایش اندیشه های فلسفی در حکمت متعالی تلاش فراوانی کرده است، اگر چه این کار را علامه طباطبایی (ره) و شاید پیش از او کسان دیگری این کار را شروع کرده بودند، اما کمال این کار در آثار شهید مطهری است. ایشان نگاهش به فلسفه صرفا یک نگاه مدرسه ای و تعلیم و تعلمی نیست. ایشان فلسفه را بعنوان یک مبنا و چارچوبی برای حل مساله ها و طرح امروزین اندیشه اسلامی نگاه می کند.

وی ادامه داد: بنابراین از حشو و زواید و آن حاشیه های فلسفه تا حد ممکن کم می کند و آن جوهر و گوهر مباحث فلسفی را بازنمایی و ارایه می کند و این کار کمی نیست.

عضو هيات امنای دفتر تبليغات اسلامی حوزه علمیه قم گفت: ویژگی دیگر آثار ایشان و نگاه فلسفی ایشان نگاه مقایسه ای به آرای و اندیشه های دیگران است. ایشان در جای جای آثار خودش تلاش می کند هم برای تبیین مولفه های فلسفه اسلامی از آرای فیلسوفان غربی استفاده کند و هم در مقام نقد آرای دیگران؛ فلسفه اسلامی را به آن زبان ترجمه کند. این کار ممکن است در آرای علامه طباطبایی (ره) رخ داده باشد، اما به گمانم در این حد نیست. مرحوم علامه طباطبایی مقایسه را در حد کلان انجام می دهد، اما ایشان این بحث کلی را ریز می کند و وارد آن جزییات اندیشه های فلسفی می شود و سعی می کند آن اندیشه را به گونه ای ترجمه کند که برای یک خواننده آشنا به فلسفه غرب، مفهوم بشود و این کار یک پروژه ای است که می تواند همچنان ادامه پیدا کند و الحمد الله در آثار حوزویان و دانشگاهیان ما هم این بخش ادامه پیدا کرده است.

استاد حوزه علمیه قم اظهار داشت: ویژگی بعدی فلسفه ایشان که از همه اینها مهم تر است، تلاش برای امتداد فلسفه ما به مساله های اجتماعی و مساله های فکری روز است.

وی افزود: جوانه این کار در آثار علامه طباطبایی چه در تفسیر المیزان و چه در رساله های کوتاه ایشان زده شده است. اما آنچنان نمایان نیست. شهید مطهری به دلیل آشنایی با آن عمق آرای و اندیشه های علامه طباطبایی و به دلیل آن قدرت وسیع فکری ایشان در تبیین مسایل و تفسیر مسایل این کار را انجام می داد. این است که درآثار ایشان در جابجا شما می توانید رد پای مبانی فلسفی را ببینید، بدون اینکه آن رنگ و بوی انتزاعات و تجدیدات فلسفی به مشام برسد.

وی ادامه داد: می توانم حداقل چهار یا پنج مساله مهم را مثال بزنم که واقعا اینها همه برگرفته از اندیشه های فلسفی است، ولی در مسایل روز تطبیق شده است. بعنوان مثال در نظریه حقوق زن ایشان دارند از انسان شناسی و وجود شناسی فلسفی بخوبی در تبیین یک مساله حقوقی استفاده می کند و بحث اختلاف حقوقی زن و مرد را به آن مبانی فلسفی برمی گرداند.

سبحانی اظهار داشت: حتی در اقتصاد در طرحی که ایشان برای اقتصاد ارایه می کند کاملا می توان ریشه های فلسفی را مشاهده کرد، اگر چه این اثر به دلیل مشکلاتی که برایش پدید آمد چندان رواج هم پیدا نکرد؛ اینها از ویژگی هایی می باشد که در اندیشه فلسفی ایشان قابل مشاهده است.

وی با بیان اینکه «این مسایلی که امروز برای فلسفه مطرح می شود، سابقه خیلی دور و درازی از آغاز شکلگیری فلسفه در جهان اسلام دارد»، گفت: این انتقادات و ایرادات چه از ناحیه متکلمان و چه از ناحیه محدثان و متفکران اسلامی مطرح بوده است، اما آنچه که امروز ما شاهدش هستیم شاید شیوه های مختلفی از نقد باشد؛ پاره ای از این نقدها بیشتر نقد ژورنالیستی است و به تعبیری به آثار و لوازم اندیشه های فلسفی توجه می شود و بیشتر به جدال و گفت وگوی عالمان دینی با فلسفه می پردازد، نمی خواهم بگویم این نقد ها مفید نیستند؛ اما اینها مشکلی را از عرصه فکری ما حل نمی کنند.

وی افزود: دسته دوم از نقدها، نقدهایی است که به مبانی فلسفی برمی گردد. احیانا خلل هایی را در اندیشه فلسفی پیدا می کنند و این خلل ها، یا خلل های اعتقادی و کلامی و یا خلل های منطقی و فلسفی است؛ اگر شهید مطهری در این زمان حضور داشت از این دسته نقدها بخوبی استقبال می کرد و برخلاف برخی از طرفداران این مدل  فلسفه که با تعصب و جمود در قواعد فلسفی تلاش می کنند این نقدها را طرد کنند، رویکرد ایشان این بود که باید به استقبال این نقدها رفت یا مبانی فلسفی اگر درست است بخوبی آن را تقریر کرد و اگر تقریر مباحث فلسفی خللی وجود دارد، اینها را باید در تقریر عوض کرد و اگر جایی هم اصلی از اصول فلسفی دچار ایراد و اشکال است برای او جایگزین هایی را پیدا کرد.

وی ادامه داد: به گمانم بازگشت به اندیشه های فلسفی شهید مطهری در مواجه با نقادان دو سودمندی جدی دارد، یک؛ پالایش فلسفه از زواید یا پالایش فلسفه از تقریرهای نادرست است که شهید مطهری در این زمینه ید طولایی (قدرت و توانایی بسیار) دارد و گاهی قواعد فلسفی را به گونه ای تقریر می کند که بسیاری از اشکالات را از اساس مندفع می کند.

سبحانی خاطرنشان کرد: نکته دوم اینکه قدرت و خلاقیت شهید مطهری در بازسازی اندیشه فلسفی بود؛ اگر ما مواجه با نقدهای کنونی نسبت به فلسفه هستیم؛ اولا نقدها را از هم جدا و نقدهای علمی و منطقی را به داخل حوزه درسی فلسفه وارد و از شیوه شهید مطهری در تبیین فلسفه و در بازسازی اندیشه های فلسفه استفاده کنیم. به گمانم این چیزی که امروز بعنوان یک چالش و تهدید برای فلسفه می آید، تبدیل به یک فرصت بشود.

ریيس انجمن كلام اسلامي حوزه درباره کتاب «اصول فلسفه و روش رئالیسم (نوشته شهید مرتضی مطهری)» گفت: این کتاب نشانه یک دوره طلایی در تاریخ تفکر دینی معاصر ماست؛ طلایی از این جهت که متفکران ما برای پاسخگویی به اندیشه های رقیب اولا به یک نوآوری در مبانی علوم اسلامی دست زدند؛ یعنی بجای پرداختن به بحث های جدلی و دفاعی صرف، تلاش کردند با بازسازی میراث و درونمایه های معرفتی خودمان یک مواجه علمی را با رقیب رقم بزنند.

وی افزود: همان طور که می دانیم خودِ کتاب «اصول فلسفه و روش رئالیسم» پاسخ به یک جریان بلند تاریخی است که چپ مارکسیستی در ایران شروع کرد.

وی ادامه داد: این تراکمات و نقدهای متعدد سبب شد که علامه طباطبایی به فکر پاسخگویی برآیند و بجای اینکه برخورد گزاره ای با اندیشه های مارکسیستی کنند، برخورد نظامند بنمایند؛ یعنی یک دستگاه در مقابل یک دستگاه فلسفی مارکسیستی ارایه کنند؛ به عبارت دیگر، امروز می توانیم از اصول فلسفه استفاده کنیم و این الگو را بیاوریم در مقابل اندیشه لیبرالیستی و در مقابل اندیشه فمینیستی؛ در تمام این جریان های رقیب این الگو را بازسازی کنیم، بدون اینکه از اصول عقب نشینی کرده باشیم.

وی گفت: باید تلاش کنیم یک دستگاه نویی از معرفت کلامی یا فلسفی خودمان ارایه کنیم. خوب طبیعی است که این می تواند هم منطق علمی ما را به رخ جریان رقیب بکشاند و هم میراث ما را احیا کند و هم فرصت های تازه برای اندیشه ورزی فلسفی فراهم بکند.

سبحانی خاطرنشان کرد: این کتاب اگر امتداد پیدا کرده بود، در طرح های جدید معرفتی می توانست یک سنت علمی نویی را برای ما پدید آورد.

وی افزود: مثلا دوره جهان بینی شهید مطهری کاری است شبیه اصول فلسفه و روش رئالیسم علامه طباطبایی که خود ایشان با برگرفتن از آن الگو، الگوی تازه دیگری را ارایه می کند؛ در این کتاب یک طرح فلسفی در مواجه با اندیشه مارکسیستی داریم، جهان بینی اسلامی به نظرم اندیشه متکامل تری است؛ یعنی یک طرح جامع برای اندیشه اسلامی در مواجه با کل اندیشه های موجود رقیب است و ایشان هم از آنجایی که بحث انسان را آغاز می کنند، رودررو با اومانیزم موجود طرحی در می اندازند و آنجا که طرح علمی درمی اندازد با تفکر علمگرایی با معنای کلی خودش دارد تقابل می کند، بدون آنکه یک جنبه جدلی صرف به خودش بگیرد، بلکه ارایه یک نظریه جدید باشد.

وی ادامه داد: طبعا شهید مطهری با شرحی که بر این کتاب می نگارد، نشان داده است که این دستگاه یک دستگاه فکری و یک منظومه نو است، اگر نبود شرح ها و حاشیه های ایشان بر این کتاب، ارزش و اعتبار کتاب مذکور آنچنان که شایسته است، روشن نمی شد.

استاد حوزه علمیه قم گفت: ایشان دو کار در اصول فلسفه کردند؛ یک؛ نکات ابهام و حلقه های پنهان اصول فلسفه را بخوبی بازکردند و ربط و نسبت هایی که باید بین اجزای این کتاب برقرار شود را کاملا آشکار کردند و نکته دوم؛ گاهی اوقات در بیانات علامه طباطبایی یا ابهام و یا خلل وجود دارد که شارع بدون تذکر این نکات خللی که از دیدگاه خودش است، موضوع را به گونه ای تقریر می کند که کاملا آن ابهامات پاسخ داده می شود و نظریه ایشان (آرای علامه طباطبایی) را به گونه ای تکمیل می کند.

وی اظهار داشت: در واقع اصول فلسفه و روش رئالیسم را یک فلسفه  نوپرداخته اسلامی در این مدرسه فکری بدانیم و جهان بینی اسلامی را یک کلام نوین در این مدرسه بدانیم که ریشه های فلسفی دارد.

وی تاکید کرد: باید علاوه بر این موضوع روی «جهان بینی اسلامی» نیز کار بشود.

«همایش بین المللی اندیشه های فلسفی استاد شهید مرتضی مطهری» به مدت دو روز آبان ماه سال آینده در قم و تهران با حضور اندیشمندان حوزه و دانشگاه برگزار می شود. محققان چکیده مقالات خود را می توانند تا یکم اسفند امسال به دبیرخانه این همایش ارسال و برای کسب اطلاعات بیشتر به سایت (تارنمای) این همایش به نشانی  www.conf.motahari.ir مراجعه و یا در قم با تلفن 2935690 با پیش شماره 0251 تماس بگیرند.

حجت الاسلام و المسلمين محمدتقي سبحاني نویسنده مقاله هایی همچون؛ «شهیدین در کشاکش دو جریان کلامی مدرسه حله»، «حکومت اسلامی و ضرورت تدوین الگوهای جامع (با تطبیق بر حوزه زنان)»، «از تاریخ تا اندیشه (بازنگری تاریخ فکر شیعه؛ پیش نیازها)» و ... است.

انتهای پیام/ع/

 
نظرات کاربران

نام (الزامی)

ایمیل

http://qomnn.com/amar.jpg

شبکه خبری قم
شماره تماس
2908360- 0251
مسجد مقدس جمکران
اللهم عجل لولیک الفرج
دعوت به همكاري در شبکه خبری قم
مدير بازرگاني
مجرب، متعهد با روابط عمومي قوی
09365879894

قالب جوملا

فروش مکمل

تبادل لینک

سامانه پیام کوتاه

هاست جوملا

تبلیغات در تلگرام

لوازم تولد

فروش لوازم جشن تولدی

پایدار نیوز

دی جی حسین فسنقری

سایت پادشاه

لوازم تولدی

مبارزان

نابترین

خواص پونه

نسیم روضه

زوار

ذاکران

پرتال مشتریان نسیم وب

نظافت منزل

کفپوش 3d

کفپوش سه بعدی اپوکسی

لوستر

فروش لوستر

داعش

پنل اس ام اس

نمای چوبی ساختمان

کفپوش 3 بعدی

پیانو مارکت

نوین بانک اخبار بانک ها

تبلیغات پاپ آپ

صحافی عدالت

تخته وایت برد

تبلیغات تلگرامی

پیانو دیجیتال

درب ضد سرقت سولاید

رابو تحریر فروش میز نماز

پیشخوان 24

ویستاد

تبلیغات آنلاین ویستاد

مکمل یاب

خرید آپارتمان در قم

املاک آنلاین تهران

املاک پردیسان قم

اس ام اس گستر - سامانه پیام کوتاه

میوه آرایی

میثم اسفندانی

طرفداری نیوز

لوازم آتش بازی

ریموت آتش بازی

لوازم بلک لایت

اخبار شهرداری تهران

نصب فن کویل

دستگاه ماینر

لوازم آتش بازی

دستگاه آب شیرین کن

بازسازی منزل

دکوراسیون داخلی

سقف کاذب کناف